Trà Xáo Tam Phân Làng Ong Green Herbs – Hương thơm của một hành trình vươn tới ánh sáng

Có những giá trị không thể tạo ra bằng cách vội vàng. Chúng chỉ có thể được hình thành bởi thời gian, bởi sự kiên nhẫn và bởi một hệ sinh thái biết nuôi dưỡng sự sống. Đó cũng là câu chuyện bắt đầu nên Làng Ong Green Herbs.

Làng Ong Green Herbs được hình thành từ một ước mơ giản dị nhưng bền bỉ: xây dựng một hệ sinh thái dược liệu phát triển tự nhiên và hài hòa, nơi con người không chỉ biết khai thác mà còn biết gìn giữ, nuôi dưỡng và trả lại cho thiên nhiên những gì thiên nhiên cần để tiếp tục sinh sôi.

Chúng tôi lựa chọn con đường kết hợp giữa bảo tồn – phát triển – khai thác bền vững, gắn liền với sự hiện diện của cộng đồng các loài ong, đặc biệt là ong dú bản địa – loài ong nhỏ bé không ngòi đốt nhưng giữ vai trò quan trọng trong việc thụ phấn và duy trì sự đa dạng sinh học của khu vườn.

Chúng tôi luôn tin rằng, khi thiên nhiên được chăm sóc đúng cách, thiên nhiên sẽ trao lại những món quà thuần khiết nhất.

Và trong từng giọt mật ong, từng tách trà dược liệu hay từng mùi hương thảo mộc, chúng tôi mong muốn mang những giá trị nguyên bản ấy trở lại bên mỗi người. 

Trong khu vườn ấy, xáo tam phân là một thành viên đặc biệt.

Đây là loài dây leo thân gỗ bản địa, phát triển rất chậm nhưng mang sức sống bền bỉ. Khi còn nhỏ, cây không vội vàng đón lấy ánh nắng. Những năm đầu đời, cây lặng lẽ sinh trưởng dưới tán của những cây thân gỗ lớn, nơi bóng mát giúp cây bén rễ, tích lũy năng lượng và chuẩn bị cho một hành trình rất dài phía trước.

Khi bước sang tuổi thứ tư hoặc thứ năm, xáo tam phân bắt đầu thay đổi. Thân cây trở nên cứng cáp hơn. Những dây leo từng ngày len lỏi theo thân của các cây lớn, vươn dần lên tầng cao để đón nhận trọn vẹn ánh sáng mặt trời. Chính từ giai đoạn ấy, thân, cành và lá phát triển mạnh mẽ nhất; cũng là lúc cây tích lũy nhiều tinh dầu và các hợp chất tự nhiên quý như flavonoid và coumarin. Đó là quy luật mà thiên nhiên đã dành riêng cho xáo tam phân.  

Tại Làng Ong Green Herbs, những hạt giống xáo tam phân đầu tiên được ươm từ năm 2021. Suốt gần mười tám tháng, cây được chăm sóc trong bầu giống trước khi được đưa xuống vùng đồi từng chỉ có sỏi đá khô cằn. Chúng được trồng dưới tán của những cây thân gỗ đã bén rễ từ đầu năm 2021, để tiếp tục lớn lên theo đúng nhịp điệu tự nhiên của mình. Không thúc ép. Không can thiệp để cây lớn nhanh hơn. Chỉ lặng lẽ tạo nên một hệ sinh thái đủ cân bằng để cây tự trưởng thành. Nơi ấy có lớp cỏ phủ giữ ẩm cho đất, có dòng nước trong lành từ hồ Trà Co nuôi dưỡng khu vườn qua mùa khô, có những cơn mưa xối xả cùng tiếng sấm rền vang của mùa mưa và có những người đồng bào Raglai ngày ngày chăm sóc, gìn giữ để từng loài cây được phát triển trong điều kiện gần với tự nhiên nhất.  

Có lẽ điều khác biệt lớn nhất của trà xáo tam phân Làng Ong Green Herbs không nằm ở cách chế biến mà nằm ở cách chúng tôi lựa chọn thu hoạch. Đối với nhiều nơi, xáo tam phân được khai thác chủ yếu ở phần rễ nhưng với chúng tôi, xáo tam phân trước hết là một thành viên của hệ sinh thái. Đó cũng là nguồn hoa quý để ong dú tìm đến lấy phấn và mật. Vì vậy, chúng tôi chỉ bắt đầu cắt tỉa thân, cành và lá khi cây đã đạt từ bốn đến năm năm tuổi – thời điểm cây đã trưởng thành và bắt đầu ra hoa.

Việc cắt tỉa được thực hiện có chọn lọc, giúp cây tiếp tục sinh trưởng, tiếp tục ra hoa và tiếp tục nuôi dưỡng đàn ong qua nhiều mùa sau. Riêng phần rễ chỉ được khai thác từng phần khi cây đạt ít nhất bảy năm tuổi, luôn ưu tiên giữ lại cây khỏe mạnh để tiếp tục sống và phát triển. Đối với chúng tôi, bảo tồn luôn là một phần của quá trình khai thác.   

Nhiều nghiên cứu cho thấy xáo tam phân chứa nhiều hợp chất tự nhiên như flavonoid, coumarin, saponin và các hợp chất polyphenol. Đây là những nhóm chất được quan tâm nhờ hoạt tính chống oxy hóa và tiềm năng sinh học trong các nghiên cứu về dược liệu. Tuy nhiên, trà xáo tam phân là một thực phẩm từ dược liệu truyền thống và không phải là thuốc. Việc sử dụng nên kết hợp với chế độ ăn uống, sinh hoạt lành mạnh và không thay thế cho điều trị y tế khi có bệnh. 

Xáo tam phân là loài cây phát triển rất chậm. Để cây tích lũy đủ lượng tinh dầu và các hợp chất tự nhiên ở mức phong phú nhất, người trồng phải kiên nhẫn chờ từ năm đến bảy năm. Có lẽ vì vậy mà hương thơm trong từng tách trà không chỉ là kết quả của thời gian. 

Đó còn là kết quả của hành trình một dây leo nhỏ bé từng ngày vươn lên khỏi bóng mát của những tán cây lớn để tìm đến ánh sáng mặt trời.

Là hành trình đi qua những mùa nắng khô bỏng rát.

Đi qua những cơn mưa xối xả cùng tiếng sấm vang giữa núi đồi.

Đi qua những năm tháng được nuôi dưỡng trong một hệ sinh thái được chăm sóc và gìn giữ bằng sự kiên nhẫn của con người.

Bởi thế, hương trà xáo tam phân không nồng gắt. Hương thơm đến nhẹ nhàng như cách cây lặng lẽ len mình qua từng tán lá để tìm ánh sáng.

Nhưng càng thưởng trà, hương càng sâu. Qua nhiều lần nước, mùi hương vẫn còn phảng phất nơi đáy tách, như thể câu chuyện của cây vẫn chưa kết thúc.

Mỗi tách trà xáo tam phân của Làng Ong Green Herbs không chỉ mang theo hương thơm của một loài dược liệu. Mà còn mang theo hành trình của một vùng đất, của một hệ sinh thái và của niềm tin rằng, khi con người biết gìn giữ thiên nhiên, thiên nhiên sẽ luôn biết cách trao lại những điều quý giá nhất.